Afdrukken
Categorie: Zalen en Studio's
Hits: 8508

Tsjoch-festival

Festival voor Friese folkmuziek dat sinds 1977 wordt georganiseerd, oorspronkelijk ieder jaar ergens anders, daarna zo'n twintig jaar in Schouwburg de Lawei in Drachten.

 

 

In de tweede helft van de jaren zeventig ontstaan er op verschillende plaatsen festivalletjes rondom het dan populairder wordende Friese lied. Niet alle evenementen zijn even goed opgezet en daarom zet een aantal artiesten, waaronder Nanne Kalma en Doede Veeman, zelf een festival op. De eerste Tsjoch vindt plaats in 1977 in Sneek. Het festival is een succes, waarop als jaarlijks evenement terugkeert. Er wordt een Vereniging voor Friese Volksmuzikanten opgericht. Het Tsjoch-festival is een podium voor de leden van die vereniging, waar iedere artiest lid van kan worden. Van elke optredende band moet minstens een lid aangesloten zijn bij  de vereniging. En hoewel er geen ballotage is, zijn Friese roots wel een voorwaarde om lid te worden. De Leeuwarder singer-songwriter Sido Martens is lange tijd voorzitter van deze club. Hoewel folkmuziek vooral een zaak van oude mannen lijkt te zijn, is een kwart van de leden als 'jong'te bestempelen. Van de Friese troubadours is 99 procent lid van de vereniging, aldus Martens.

Het festival leidt in eerste instantie een zwervend bestaan en er wordt soms aangehaakt bij andere evenementen. De tweede editie (1978) is in Oeutsjerk en de vierde in Workum (1980), aansluitend aan de lokale strontrace. Wegens stijgende bezoekersaantallen en organisatorische rompslomp gaat het festival naar een vaste plek: Schouwburg de Lawei te Drachten. Daar wordt al zo'n twintig jaar op een zaterdag in september gehouden. De laatste editie in september 2007 - Tsjoch 30- trekt zo'n 1500 toeschouwers. Bij speciale gelegenheden zoals het 25- en 30-jarig jubileum worden wel eens andere bands uitgenodigd, zoals o.a. The Amazing Stroopwafels.

Inmiddels is er  veel meer te zien dan alleen folkmuziek. Er treden ook rockbands op, met Friese teksten natuurlijk. Het festival wordt helemaal door vrijwilligers gerund en alle optredende groepen ontvingen oorspronkelijk  dezelfde minimale vergoeding van Fl. 7,50 per persoon. Binnen het festival is naast optredens van de leden ook aandacht voor kinderen middels een kinderfestival Sjoch op Tsjoch.

Naast het festival doet de vereniging meer. Er is een open podium, genaamd Tsjong voor beginnende artiesten dat drie keer per jaar in Âldgea wordt gehouden. Tijdens de wintermaanden worden door heel Fryslân zogenaamde Tsjoch-concerten georganiseerd. Ook kent de vereniging een fonds voor artiesten waaruit bijvoorbeeld geld geleend kan worden om een cd te maken. De vereniging heeft inmiddels twee cd's uitgebracht: noch mar ien (Road Records, 1994) en In priuwke (Marista, 1999) (Bron: Rûge Gids van de Friese popmuziek)

 

Vanaf 2012 vindt het festival niet langer plaats in schouwburg De Lawei maar in zalencentrum It Dielshûs in Wommels. Gerard Nijborg van de organisatie legt uit dat een combinatie van factoren aanleiding is voor de verhuizing. In de eerste plaats was dat de aangekondigde verbouwing van De Lawei. ,,Later werd duidelijk dat dit nog niet dit jaar aan de orde is, maar toen waren we al op zoek naar andere locaties. We waren al van plan om Tsjoch naar een andere regio te verplaatsen. Wat het publiek betreft misten we in Drachten delen van Friesland.” Tsjoch wil ook terug naar de beginopzet toen er op verschillende locaties werd opgetreden. ,,De Lawei is een leuke locatie, maar me merkten ook een soort moeheid van de artiesten. Die krijgen niet betaald, maar alleen een kleine onkostenvergoeding. Nu we in Wommels zitten, is de belangstelling overweldigend. We kunnen zelfs niet iedereen plaatsen aldus Nijborg.